فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
166
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
وعده و قرارى گذاردند . أُوغُسْطُس - اوگست يا اوت كه بر آن ( آب ) نيز اطلاق مىشود ماه هشتم از سال ميلادى شمسى است كه معادل مرداد ماه شمسى هجرى مىباشد . أَوْغَلَ - إيغَالًا [ وغل ] فلاناً في كذا : فلانى را به چيزى درآورد ، - فى السَّيْرِ : در رفتن شتاب كرد ، - فى البِلاد : به سير و سياحت در كشور پرداخت و دور شد ، - فى العِلْمِ و نحوهِ : در طلب دانش بسيار كوشيد ، - القَومُ : آن قوم در ميان كوهها و از سرزمين دشمن با شتاب گذشتند . أَوْغَمَ - إيغَاماً [ وغم ] هُ : او را كينهتوز كرد . أَوْفَى - إيفَاءً [ وفي ] بالوعد : به عهد وفا كرد ، - النَّذْرَ : نذر را ادا كرد ، - الكَيْلَ : پيمانه را تمام كرد ، - فُلاناً حَقَّهُ : حق فلانى را تمام و كمال داد ، - المكان : به آن مكان آمد ، - على الْمَكَانِ : بر آن مكان مشرف شد ، - على الشّيءِ و فى الشّيءِ : بالاى آن چيز آمد و مشرف شد ، - على المِئَة : بر صد افزود . الأَوْفَاض - [ وفض ] : گروهى از مردم و بينوايان . أَوْفَدَ - إيفَاداً [ وفد ] فلاناً إلى أو على الأمير : فلانى را نزد حاكم فرستاد ، - الرَّجُلُ : آن مرد شتاب كرد ، - الشّيءُ : آن چيز بلند شد ، - عَلَيْهِ : بر آن مشرف شد ، - الرّيمُ : آهو سر خود را بلند و گوشهاى خود را تيز كرد . أَوْفَرَ - إيفَاراً [ وفر ] فلان الشيءَ : فلانى آن چيز را فراوان كرد ، آن چيز را تمام كرد . الأَوْفَر - [ وفر ] : آنچه كه كامل و بدون نقص باشد ؛ « اوْفَرُ حَظَّاً مِنْهُ » : شانس بيشترى از او دارد . أَوْفَرَ - إيفَازاً [ وفز ] هُ : او را شتابانيد . أَوْفَضَ - إيفَاضاً [ وفض ] : شتابيد و دويد ، - هُ : او را راند ، - الإِبِلَ : شتران را پراكنده كرد ، - للرّجُلِ : براى آن مرد فرشى گسترد تا روى آن بنشيند . أَوْفَقَ - إيفَاقاً [ وفق ] القومُ لهُ : آن قوم به او نزديك و همگى با وى هم پيمان شدند ، - السَّهمَ و بِالسَّهمِ : سر تير را بر روى زه نهاد تا تير اندازى كند . ( اين واژه مقلوب « افْوَقَ » است كه خيلى كم به كار مىرود ) . الأَوْقَ - بد فالى ، نحسى ، سنگينى . الأَوْقَاب - [ وقب ] : متاع و آذوقهى خانه . أَوْقَبَ - إيقَاباً [ وقب ] : گرسنه شد ، - الشّيءَ : آن چيز را داخل شكاف بزرگ ديوار قرار داد ، - النّخلُ : شاخههاى نخل متعفن و بد بوى شد . أَوْقَحَ - إيقَاحاً [ وقح ] الحافِرُ : سُم سفت و سخت شد . أَوْقَدَ - إيقَاداً [ وقد ] النارَ : آتش را برافروخت . أَوْقَرَ - إيقَاراً و قِرَةً ( شاذّ ) [ وقر ] الدابَّةَ : بار سنگين بر ستور نهاد ، - تِ النَّخْلةُ : خرماى نخل بسيار شد ، - الدَّينُ فُلاناً : افزونى بدهى فلانى را سنگين بار كرد . أُوقِرَ - [ وقر ] تِ النخلةُ : نخل خرما پر بار شد . أَوْقَصَ - إيقَاصاً [ وقص ] هُ : آن را كوتاه كرد . الأَوْقَص - م وَقْصَاء ، ج وُقْص [ وقص ] : آنكه گردنى كوتاه دارد ؛ « عُنُقٌ اوْقَصُ » : گردنى كوتاه ؛ « خُذْ اوقَصَ الطريقين » : كوتاهترين آن دو راه را برگزين . أَوْقَعَ - إيقَاعاً [ وقع ] هُ : او را به افتادن انداخت ، - بِالعدوِّ : در جنگ با دشمن بسيار كوشيد و كشت ، - بهِ الشرَّ : او را به شرّ و درد سر انداخت ، - الدَّهرُ به : روزگار بر او چيره شد ، - تِ الرَّوْضَةُ : باغ آب را در خود فرو برد ، - المُغَنَّي : آواز خوان لحنهاى موسيقى را با وزن صحيح سرود . أَوْقَفَ - إيقَافاً [ وقف ] هُ : او را ايستاند ، متوقف كرد ، - تَنفِيذَ الحُكمِ : اجراى حكم را بتأخير انداخت ، - اهتِمامَهُ على : كوشش خود را روى كارى استوار كرد ، - الدّارَ : خانه را در راه خدا وقف كرد ، - عن الأَمْرِ : از آن كار روى گردانيد و منصرف شد ، - الجارِيَة : براى آن دختر دستبند ساخت . أَوْقَنَ - إيقَاناً [ وقن ] : پرنده را در آشيانهاش شكار كرد . الأُوقِيَانُس - درياى شگرف ، اقيانوس - اين واژه يونانى است - الأُوقِيَّة - ج أَوَاقِيّ و أَوَاقٍ [ وقي ] : مقياس وزن است معادل يك دوازدهم رطل . أَوْكَى - إيكَاءً [ وكي ] القِرْبة و على ما في القربة : دهانهى مشك يا آنچه را كه در آن بود با ريسمان بست ، - الرّجُلُ : آن مرد بخل ورزيد ، كوشش بسيار كرد ، - الفرسُ الميدانَ جَرْياً : اسب ميدان را پر از دويدن كرد . الأُوكالِيبتُوس - أو شجرةُ الكِينا ( ن ) : اوكاليپتوس ، گياهى است زود رشد مىكند و معمولًا در زمينهاى نمناك كشت مىشود كه در خشك كردن آنها سودمند است . أَوْكَأَ - إيكَاءً [ وكأ ] : براى او تكيه گاه آماده كرد ، - على الشّيءِ : بر آن چيز اتّكال كرد . أَوْكَبَ - إيكَاباً [ وكب ] : به همراه آن گروه روان شد ، - على الأَمْرِ : بر آن كار مواظبت كرد ، - هُ : او را خشمگين كرد ، - الطَّائِرُ : پرنده آمادهى پرواز شد . أَوْكَدَ - إيكَاداً [ وكد ] العهدَ أو السرجَ : پيمان يا زين را محكم و استوار بست . ( اين واژه با واو فصيحتر است ) . الأَوْكَد - [ وكد ] : افعل التفصيل است . أَوْكَسَ - إيكَاساً [ وكس ] مالُ التاجرِ : دارائى تاجر از بين رفت . أُوكِسَ - [ وكس ] التاجرُ في تجارتهِ : آن تاجر ورشكست شد و دارائى خود را از دست داد . الأَوْكَس - [ وكس ] : كمتر ؛ « رَجُلٌ اوْكَسُ » : مردى بخيل يا كم شانس الأُوكْسِيد - به واژهى ( الأُكْسِيد ) رجوع شود . أَوْكَعَ - إيكَاعاً [ وكع ] الرجُلُ : آن مرد كارى سخت و مهم ارائه داد ، كم خير شد ، - الشيءَ : آن كار را محكم و استوار كرد ، - تِ القَدَمُ : كف پا درشت و سخت شد . الأَوْكَع - م وَكْعَاء [ وكع ] : آنكه زير پنجهى پايش خميدگى به سوى انگشت كوچك